To, jak siać gorczycę, zależy przede wszystkim od celu uprawy. Na poplon wysiewa się ją późnym latem, gęściej i na mniejszą głębokość. W plonie głównym, przeznaczonym na nasiona, sieje się ją wczesną wiosną, rzadziej i na starannie przygotowanym stanowisku. W obu przypadkach nie należy zakładać uprawy po rzepaku ani innych roślinach kapustowatych.
Gorczyca na poplon czy na ziarno?
Gorczyca szybko rośnie, tworzy dużo zielonej masy i może być wykorzystywana jako międzyplon ścierniskowy oraz nawóz zielony. Jej korzenie poprawiają strukturę gleby, a zwarty łan ogranicza rozwój chwastów. Właściwości fitosanitarne nie zwalniają jednak z zasad płodozmianu. Uprawa po kapustowatych sprzyja kumulacji chorób odglebowych.
Jeżeli celem jest biomasa, najważniejsze są szybkie wschody, wilgotna gleba i terminowe zniszczenie roślin. Przy produkcji nasion większe znaczenie ma precyzyjny siew, zasobność stanowiska i możliwość przeprowadzenia zbioru po pełnym dojrzewaniu.
Jaką gorczycę wybrać?
W Polsce najczęściej wybiera się gorczycę białą. Ma mniejsze wymagania glebowe i wodne niż gorczyca czarna oraz sarepska, dlatego dobrze sprawdza się w międzyplonie. Dwa pozostałe gatunki mają większe wymagania i zwykle uprawia się je na nasiona przeznaczone do celów przyprawowych.
| Gatunek | Główne zastosowanie | Wymagania glebowe | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Gorczyca biała | Poplon i nasiona | Najmniejsze wymagania, najlepiej gleby umiarkowanie wilgotne i zasobne | Najczęściej wybierana na poplon, szybko buduje biomasę |
| Gorczyca sarepska | Głównie nasiona | Wymaga lepszego stanowiska, jest bardziej wrażliwa na suszę | Norma wysiewu na ziarno wynosi zwykle 4,5–6 kg/ha |
| Gorczyca czarna | Nasiona przyprawowe | Największe wymagania wodne i glebowe | W Polsce uprawiana na mniejszą skalę |
Jak siać gorczycę na poplon?
Najlepszy termin przypada od końca lipca do połowy sierpnia, zależnie od terminu zbioru przedplonu i wilgotności gleby. Wysiew po ścięciu zbóż powinien odbyć się możliwie szybko. Zbyt późny siew ogranicza rozwój biomasy, a na suchym stanowisku może zakończyć się nierównymi wschodami.
W siewie czystym stosuje się zwykle 12–20 kg nasion na hektar. Dolna wartość dotyczy dobrych warunków i terminowego siewu, natomiast przy opóźnieniu albo siewie rzutowym potrzebna może być większa ilość materiału siewnego. Nasiona umieszcza się na głębokości 1–2 cm.
Siew gorczycy na poplon można wykonać siewnikiem poplonowym lub rzutowo. W drugim wariancie trzeba szczególnie dokładnie wymieszać nasiona z glebą, ponieważ pozostawione na powierzchni szybko tracą dostęp do wilgoci. Zalecana rozstawa wynosi zwykle 10–15 cm.
Prace wykonaj w następującej kolejności:
- Przygotuj ściernisko – wykonaj płytką uprawkę pożniwną, aby przerwać parowanie i pobudzić chwasty do wschodów.
- Wyrównaj stanowisko – po około dwóch tygodniach można wykonać kolejną uprawkę, jeśli pozwalają na to warunki i pojawiły się chwasty.
- Wysiej nasiona w wilgotną glebę – zachowaj głębokość 1–2 cm i zwiększ normę przy siewie opóźnionym lub rzutowym.
- Zniszcz międzyplon przed pełnią kwitnienia – zwykle przypada to na wrzesień lub październik, zależnie od pogody i terminu siewu.
Gorczycę przeznaczoną na zielony nawóz należy rozdrobnić i płytko przyorać. Nie warto czekać, aż łodygi zdrewnieją i rośliny wytworzą dojrzałe nasiona, ponieważ biomasa będzie wolniej się rozkładać, a część nasion może zachwaścić kolejną uprawę.
Jak siać gorczycę na ziarno?
Gorczycę w plonie głównym sieje się wczesną wiosną, najczęściej od około 20 marca do 10 kwietnia, w terminie zbliżonym do siewu zbóż jarych. Roślina ma niewielkie wymagania termiczne, ale nie należy opóźniać siewu bez wyraźnej przyczyny, zwłaszcza gdy wiosna jest sucha.
Dla gorczycy białej przeznaczonej na nasiona stosuje się 5–9 kg/ha. To znacznie mniej niż w przypadku poplonu, ponieważ celem nie jest szybkie zbudowanie maksymalnej masy, lecz uzyskanie wyrównanego łanu i dobrego plonu nasion. Gorczycę czarną i sarepską wysiewa się zwykle w ilości 4,5–6 kg/ha.
Stanowisko powinno być starannie przygotowane – po orce zimowej gleba musi być wyrównana, spulchniona i mieć drobnogrudkową strukturę. Gorczyca najlepiej rośnie na glebach próchnicznych, przepuszczalnych i zasobnych w wapń, o pH około 5,8–6,8. Nie nadają się gleby podmokłe, zaskorupiające się ani bardzo suche.
Przy siewie gorczycy białej na ziarno stosuje się zwykle rozstawę 20–40 cm i głębokość 2,5–3 cm. Gorczycę sarepską i czarną można wysiewać w węższych rzędach, około 12–15 cm, na głębokość 1–2 cm.
Procedura siewu wygląda następująco:
- Wybierz stanowisko – przeznacz pod gorczycę glebę zasobną, przepuszczalną i wolną od zastoin wody.
- Zaplanuj nawożenie – oprzyj je na analizie gleby, szczególnie w odniesieniu do azotu, fosforu, potasu, magnezu, siarki i boru.
- Wykonaj uprawę przedsiewną – uzyskaj wyrównaną powierzchnię i drobnogrudkową strukturę bez nadmiernego przesuszenia.
- Wysiej nasiona wczesną wiosną – zachowaj właściwą normę, rozstawę i głębokość dla wybranego gatunku.
O czym pamiętać przed siewem?
Najważniejsza zasada dotyczy płodozmianu. Gorczyca należy do roślin kapustowatych, dlatego nie powinna wracać na stanowisko po innych przedstawicielach tej rodziny. W przeciwnym razie rośnie ryzyko wystąpienia lub nagromadzenia chorób, w tym kiły kapusty. Na plantacji mogą pojawić się także choroby i szkodniki typowe dla roślin kapustowatych.
Za niezalecane przedplony uznaje się:
- rzepak ozimy i jary
- kapustę
- kalafior i brokuł
- rzodkiew, rzodkiewkę i inne rośliny kapustowate
Przed wysiewem sprawdź także następujące elementy:
- Wilgotność gleby – na bardzo lekkim i suchym stanowisku gorczyca może nie wytworzyć wystarczającej biomasy.
- Odczyn – najlepiej rozwija się przy pH około 5,8–6,8, zależnie od rodzaju gleby.
- Nawożenie – w uprawie na ziarno dawkę azotu dopasuj do zasobności gleby, ponieważ nadmiar może powodować zbyt bujny wzrost i wyleganie.
- Jakość nasion – materiał powinien mieć dobrą zdolność kiełkowania i być dobrany do celu uprawy.
Przy poplonie nawozy stosuje się przedsiewnie, natomiast w uprawie na ziarno sposób i termin nawożenia zależą od gleby. Najpierw ustal więc przeznaczenie plantacji, a dopiero potem dobierz gatunek, termin oraz normę wysiewu. Na poplon zwykle wybiera się gorczycę białą i wysiewa ją gęściej, natomiast na nasiona stosuje się mniejszą ilość materiału i wcześniejszy siew wiosenny.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przy ustalaniu dawek nawozów i ochrony plantacji należy uwzględnić wyniki analizy gleby, aktualne zalecenia agrotechniczne oraz warunki gospodarstwa.
