Lucernę sieje się płytko, na głębokość 1–2 cm, w glebę o pH powyżej 6,5 i po starannym wałowaniu. O powodzeniu plantacji decydują przede wszystkim odczyn gleby, wilgotność stanowiska oraz dobry kontakt nasion z podłożem. To roślina wartościowa paszowo, ale zakładanie lucernika wymaga dokładniejszej agrotechniki niż w przypadku wielu zbóż.
Jak przygotować glebę pod lucernę?
Najlepiej wybierać stanowiska głębokie, przepuszczalne, zasobne w składniki pokarmowe i o uregulowanych stosunkach wodnych. Lucerna tworzy palowy system korzeniowy, dlatego słabo radzi sobie na bardzo płytkich glebach, zwięzłych podłożach oraz polach, na których woda długo stagnuje.
Najważniejszym parametrem jest pH gleby powyżej 6,5. Przy niższym odczynie roślina gorzej pobiera składniki pokarmowe, a bakterie brodawkowe mają gorsze warunki do działania. Jeśli analiza wykaże zakwaszenie, wapnowanie trzeba zaplanować z wyprzedzeniem, często już w roku poprzedzającym siew. Wielkość dawki należy ustalić na podstawie badania gleby. Na lekkich stanowiskach można rozważyć wapno magnezowe, jeśli analiza potwierdzi niedobór magnezu.
Przed siewem trzeba zniszczyć chwasty, wyrównać pole i ograniczyć straty wody. Gleba powinna być spulchniona, lecz nie nadmiernie pulchna. Przy bardzo luźnej warstwie nasiona mogą trafić na różną głębokość, a korzenie młodych roślin tracą kontakt z wilgotnym podłożem.
Przed wjazdem siewnika sprawdź następujące elementy:
- pH gleby zostało zmierzone i wynosi co najmniej 6,5.
- Stanowisko nie jest podmokłe, a woda nie zalega po opadach.
- Pole jest wyrównane, wolne od silnie rozwiniętych chwastów i umiarkowanie zagęszczone.
- Materiał siewny ma przygotowaną szczepionkę z bakteriami Rhizobium, zwłaszcza gdy lucerna nie była wcześniej uprawiana na tym polu.
Ostrzeżenie: na kwaśnej glebie lucerna może słabo kiełkować, gorzej się ukorzeniać i wypadać z łanu. Samo zwiększenie normy wysiewu nie naprawi problemu z odczynem. Przy bardzo niskim pH najpierw trzeba zaplanować poprawę właściwości gleby, a dopiero później zakładać lucernik.
Jak i kiedy siać lucernę krok po kroku?
Podstawowym terminem jest siew wiosenny, zwykle od połowy kwietnia do połowy maja, gdy gleba jest dostatecznie ogrzana i można wykorzystać zapas wilgoci po zimie. Siew letni wykonuje się najczęściej w lipcu lub sierpniu, po wczesnym zbiorze przedplonu. Jest możliwy, ale bardziej zależny od opadów. Na lekkiej glebie bez wilgoci wschody będą nierówne, a rośliny mogą nie zdążyć przygotować się do zimy.
| Termin | Zalety | Główne ryzyko |
|---|---|---|
| Siew wiosenny | Lepsze wykorzystanie wilgoci po zimie, dłuższy okres rozwoju przed zimą, mniejsze ryzyko suszy tuż po siewie | Silna konkurencja chwastów i możliwość przesuszenia gleby przy opóźnionym terminie |
| Siew letni | Możliwość założenia plantacji po wczesnym przedplonie, mniejsza presja części chwastów po żniwach | Susza po siewie, nierówne wschody i zbyt słaby rozwój przed zimą |
Zakładanie plantacji przebiega w kilku etapach:
- Wykonaj analizę gleby i ureguluj pH poprzez wapnowanie, jeśli jest zbyt niskie.
- Usuń chwasty i przygotuj równe, osiadłe podłoże o dobrej strukturze.
- Wysiej nasiona na głębokość 1–2 cm. Na cięższej glebie siej płycej, a na lekkiej pilnuj, aby nasiona nie trafiły zbyt płytko w przesuszoną warstwę.
- Zastosuj normę orientacyjnie 10–15 kg nasion na hektar. Niższa wartość może wystarczyć na dobrym stanowisku i przy sprzyjających warunkach, natomiast na glebach słabszych lub w chłodniejszych rejonach stosuje się zwykle wyższą normę zgodnie z kartą odmiany.
- Po siewie zwałuj pole, aby docisnąć nasiona do gleby i poprawić podsiąkanie wody.
Wałowanie jest szczególnie ważne na glebach lekkich. Nasiona lucerny są drobne, więc nie powinny pozostawać w luźnej warstwie pozbawionej wilgoci. Wał gładki przed siewem pomaga uzyskać równą głębokość, a wałowanie po siewie poprawia kontakt nasion z podłożem. Zbyt głęboki siew jest jednym z najczęstszych powodów przerzedzonych wschodów.
Siew czysty, wsiewka czy mieszanka z trawami?
Wybór metody zależy od tego, czy plantacja ma służyć produkcji nasion, czy przede wszystkim paszy. Siew czysty ogranicza konkurencję i pozwala lucernie rozwinąć pełny potencjał. Jest zwykle korzystniejszy przy produkcji nasion oraz wtedy, gdy pole jest dobrze przygotowane i ma małą presję chwastów.
Wsiewka w roślinę ochronną może ograniczyć zachwaszczenie, chronić glebę przed erozją i przynieść dodatkowy plon zboża lub zielonki. Często wykorzystuje się jęczmień jary, którego normę wysiewu należy zmniejszyć w porównaniu z uprawą czystą, aby ograniczyć konkurencję. Roślina ochronna nie powinna silnie zacieniać lucerny ani nadmiernie wysuszać gleby. Trzeba też pamiętać, że przy wsiewce pojawia się potrzeba nawożenia azotem pod roślinę podporową, a sama lucerna rośnie wtedy słabiej niż w siewie czystym.
Mieszanka lucerny z trawami może lepiej znosić zmienną pogodę. Trawy wypełniają ruń, ograniczają zachwaszczenie i poprawiają przydatność zielonki do zakiszania. W okresach suszy większy udział może mieć lucerna, a przy chłodnej i wilgotnej pogodzie lepiej rozwijają się trawy. Na dobór gatunków wpływa wilgotność stanowiska. Na suchszych polach rozważa się gatunki tolerujące niedobory wody, natomiast na wilgotniejszych mogą sprawdzić się między innymi tymotka lub kostrzewa łąkowa.
W siewie czystym lucerny azot nie jest potrzebny. Nadmiar łatwo dostępnego azotu ogranicza tworzenie brodawek korzeniowych i zmniejsza korzyść z symbiozy z bakteriami. Nawożenie powinno wynikać z analizy gleby, a szczególną uwagę poświęca się fosforowi, potasowi i wapniu.
Dlaczego szczepienie nasion Rhizobium ma znaczenie?
Lucerna współpracuje z bakteriami brodawkowymi z rodzaju Rhizobium, które zasiedlają jej korzenie i wiążą azot z atmosfery. Na stanowisku, na którym lucerna nie była uprawiana przez wiele lat, właściwych bakterii może być za mało. Wtedy przed siewem należy zastosować preparat przeznaczony do lucerny i postępować zgodnie z jego instrukcją.
Szczepienie wspiera brodawkowanie, rozwój początkowy i późniejsze zaopatrzenie roślin w azot. Nie zastępuje jednak prawidłowego pH. Nawet dobre nasiona z inokulantem nie zrekompensują kwaśnej, podmokłej lub źle przygotowanej gleby.
Trzy zasady udanego lucernika
Przed siewem dopilnuj trzech rzeczy: pH powyżej 6,5, płytkiego umieszczenia nasion na głębokości 1–2 cm oraz starannego wałowania po przejeździe siewnika. Jeśli dodasz do tego właściwy termin i szczepienie nasion na nowym stanowisku, znacznie ograniczysz ryzyko słabych wschodów i nierównego łanu.
